SFADC COVID-19 Mapagkukunan ng Kaalaman para sa Nangungupahan







→ Alamin kung paano makipag-ugnayan sa mga tenant rights groups dito.
→ Para sa iba pang mapagkukunan ng kaalaman, mag-click dito.
Makibaka para sa pagsanib-pwersa at pagbangon ng mga nangungupahan!



*In-update noong ika-21 ng Enero 2021

SA MGA NANGUNGUPAHAN SA SAN FRANCISCO: maaring nakakalito ang mga lokal at pang-estadong batas, subalit maraming grupo ang handang tumulong. Maaring basahin ang buong listahan dito. May ilang mahalagang kaalaman sa ibaba, at maaring matagpuan ang iba pang mas-malawak na kaalaman sa aming pahina na pinamagatang Mga Madalas Tanungin.


Hindi ko kayang magbayad ng upa. Ano ang gagawin ko? 

Kung hindi mo kayang magbayad ng upa dulot ng kawalan ng sahod, o nagdagdagan ang mga gastusin, hindi ka maaring palaysin sa utang na ito at maaring magkaroon ng konting palugit para bayaran ito. Kadalasan, hindi ka maaring itawag ng iyong kasero sa  small claims court o ibang paraan ng pagsingil ng utang hanggang Marso 2021. 

Para sa upa mula Abril hanggang Agosto, mayroon kang palugit hanggang ika-28 ng Pebrero 2021 para bayaran ang upa. Pagkatapos nito, maaring simulan ng iyong kasero ang paniningil nitong upa bilang utang, ngunit hindi ka maaring palayasin dulot ng hindi nabayarang upa. Kailangan pa rin bayaran ang upa ng Setyembre rent, ngunit hindi ito hahantong sa pagpapalayas. Mainam kung, ngunit hindi kinakailangang, magsulat ng liham sa inyong kasero(a) at isumite ang katibayan kung bakit hindi mo kayang magbayad ng upa. Matatagpuan ang halimbawang liham na ipapadala sa iyong kasero(a) dito (PDF) (DOC).

Para sa upa ng Setyembre, protektado ka ng lokal na batas na nagsasabing hindi ka maaring palayasin dulot ng hindi nabayarang upa. Samantala, protektado ka rin ng bagong batas ng estado. Kung papadalan ka ng abisong “pay or quit (magbayad o lumayas)” ngayong buwan na ito, dapat mong isumite ang Deklarasyon ng Kagipitan dulot ng COVID-19na pinapaliwanag sa ibaba. 

Para sa upa mula Oktubre hanggang Enero, nilalaan ng bagong pang-estadong batas na pinamagatang, “The Tenant, Homeowner and Small Landlord Relief and Stabilization Act of 2020 (AB 3088)”, ang proseso kailangang sundan ng nangungupahan at kasero(a). 

Kung inihain ka ng abisong "pay or quit (magbayad o lumayas)” mula sa iyong kasero(a), mayroon kang palugit ng 15 araw para i-sumite ang “Deklarasyon ng Kagipitan dulot ng COVID-19, nilagdaan sa ilalim ng parusang pagbubulaan. Kung hindi mo ito maisusumite sa loob ng 15 araw, maari kang sampahan ng kasong pagpapalayas.  Kung ang sahod mo ay lagpas ng 130% kalagitnaan ng sambahayang sahod, maaring humingi ang iyong kasero(a) ng katibayan tungkol sa iyong kagipitan dulot ng COVID-19. 

Kailangan mong magbayad ng 25% ng iyong upa sa o bago mag ika-31 ng Enero 2021. Kung hindi, maari kang sampahan ng kasong pagpapalayas mula sa iyong kasero(a). 

Ang natitirang 75% ng iyong upa ay maaring kolektahin sa pamamagitan ng small claims court simula Marso 2021, ngunit hindi ka maaring palayasin dahil dito. 

Kasalukuyang wala pa ring ipinapatupad na proteksyon pagkatapos ng ika-31 ng Enero. Subalit, lalaban pa rin tayo para sa mas matagalang at mas komprehensibong mga proteksyon sa petsang ito. 

 

Pambansang Utos ng CDC 

Ang Centers for Disease Control and Prevention (CDC) ay naglaan ng pansamantalang pambansang moratorium sa karamihan ng pagpapalayas dulot ng hindi nabayarang upa mula ika-4 ng Setyembre 2020 hanggang ika-31 ng Marso 2021. Sa karamihan ng mga kaso, ang pang-estado at lokal na batas ay naglalaan ng mas mainam na proteksyon sa mga nangungupahan sa San Francisco. Ngunit sa ilang kaso, ito ay nagdadagdag ng ilang proteksyon. Mangyaring makipag-ugnayan sa isang tenant rights group kung kailangan mo ng tulong para tukuyin kung ito ay mas makakatulong sa iyo. Para makamit ang mga proteksyon, ang lahat ng may 18 taong gulang at pataas sa bawat sambahayan ay kailangang magsumite ng deklarasyon sa inyong kasero(a).  Ang National Housing Law Project (NHLP) at National Low Income Housing Coalition ay lumikha ng mas madaling basahin na Fact Sheet para sa mga nangungupahan, para mas maunawaan kung sila ay kwalipikado at kung paano makamit ang mga proteksyon. Ang NHLP ay lumikha ng mas detalyadong legal na pagsusuri ng  utos, at nagkompila ng iba’t ibang mapagkukunan ng kaalaman dito.



Protektado ba ako laban sa ibang pagpapalayas? 

Pinapaliwanag ng pang-estadong batas na naka-banggit sa itaas ang mga proteksyon laban sa papalayas dulot ng hindi pagbayad ng upa. Kasalukuyang ipinagbabawal ng lokal na moratorium ang iba’t ibang uri ng pagpapalayas (maliban kung ito ay angkop sa kalusugan at kaligtasan ng sinoman o angkop sa Ellis Act) hanggang ika-31 ng Marso 2021. Nagsisikap po kami na ipagpatuloy ang mga proteksyong ito. Samantala, sa ilalim ng pambansang utos ng CDC, ipiangbabawal ang lahat ng “no fault evictions” o hindi sinasadyang pagpapalayas kabilang ang Ellis hanggang ika-31 ng Marso 2021, basta’t magsusumite ang nangungupahan ng Deklarasayong angkop sa CDC COVID  sa kanilang kasero(a).  Nagsisikap po kaming palawakin at bigyang palugit ang mga proteksyong ito. Kabilang sa pang-estadong batas ang mga multang aabot sa $2,500, para sa mga kasero magtatangkang palayasin ng hindi makatuwiran ang kanilang nangungupahan (sa pamamagitan ng pagpalit ng locks, pagputol ng kuryente, itatapon ang mga kagamitan ng nangungupahan, at iba pa). Mahigpit na ipinagbabawal ang mga kasero(a) na gamitin ang iba’t ibang uri ng pagpapalayas sa pamamagitan ng pag-aaway sa kanilang nangungupahan dulot ng hindi pagbayad ng upa. Aabot ng $200,000 ang magmumulta sa paglabag ng pambansang utos. 


ILANG PAGBABAGO SA PROTEKSYON NG NANGUNGUPAHAN

Pansamantalang Ipinagbabawal ang Pagtaas ng Upa:

Kung naninirahan ka sa isang rent-controlled unit, hindi maaring taasan ng iyong kasero(a) ang iyong  upa sa pagitan ng ika-7 ng April 7 hanggang ika-21 ng Oktubre 2020 (nag-expire na ang proteksyon na ito). Kung nabayaran mo ang pagtaas ng upa sa pagitan ng mga petsang ito, maaring bawiin at humingi ng refund mula sa iyong kasero(a).  Itong pansamantalang pagtigil ng pagtaas ng upa ay angkop sa mga capital improvements (pagtaas ng upa dulot ng pagpapa-ayos ng unit) o utilities at bond passthroughs, kabilang din ang pagtaas ng upa dulot ng nagdagdagang gastusin. Hindi ito angkop sa pagtaas ng upa na sang-ayon sa Costa-Hawkins o dahil nabigo ka sa 1.21 petition (sa hindi mo pangunahing tirahan). Ang karagdagang kaalaman ang maaring matagpuan dito sa website ng Rent Board. 

Kung naninirahan ka sa city-regulated unit, hindi maaring taasan ang iyong upa bago mag ika-1 ng Nobyembre (nag-expire na ang proteksyon na ito)

Ipinagbabawal sa buong ang estado ang labis na pagtaas ng upa sa kasalukuyang state of emergency. Kahit hindi ka sakop ng dalawang kategoryang nakabanggit sa itaas, ipinagbabawal ng pang-estadong batas ang pang-gagancho ng upa sa kasalukuyang state of emergency.  Ibig sabihin ito, mahigpit na ipinagbabawal ang sinomang kasero(a) na sumingil (o magpresenta) ng upa na 10% o higit pa sa kanilang sinisingil bago mag ika-10 ng Pebrero, kahit na hindi ito sakop ng rent control. Ipinagbabawal din ang sinomang kasero(a) na magpalayas ng nangungupahan at pagkatapaos ay papaupahan ang bakanteng unit sa mas mataas na halaga kaysa sa binabayad ng napalayas na nangungupahan.  Mangyaring gamitin ang halimbawang liham ng  Tenants Together kung nakatanggap ka ng abisong pagtaas ng upa na lagpas ng 10% bago nagkaroon ng Deklarasyon State of Emergency noong ika-10 ng Pebrero.


Pagpapalayas mula sa Sherriff: Simula ika-16 ng Marso 2020, ang San Francisco Sheriff’s office ay hindi maghahain ng anumang utos ng pagpapalayas hanggang sa susunod na abiso. 

 

Pag-apply sa Abot Kayang Pabahay: Matatuloy pa rin ang mga nakaplanong pagbunot ng mapipili sa San Francisco, ngunit sa online lamang sila tumatanggap ng applications. Maaring basahan ang pahinang ito para sa karagdagang kaalaman.


Sa Mga Nangungupahan sa Residential Hotels (SROs): Sakop din ng eviction moratorium ang mga nangungupahan sa SROs, kahit hindi pa sila idinedeklara bilang nangungupahan (halimbawa., sila ay nakatira sa SRO unit sa loob ng 32 araw).  Kung hindi pa idinedeklara ang pagiging nangungupahan (halimbawa; nakatira sila sa SRO unit sa loob ng 22 araw), protektakdo sila laban sa pagpapalayas sa kagitnaan ng kasalukuyang krisis. Ngunit, kapag ibinawi ang moratorium, magsisimula ang katayuan ng pagiging nangungupahan kung kailan sila nagsimulang mangupahan sa kanilang  (halimbawa; simula 22 araw). Samantala, may ilang bagong batas at gabay na tinutukoy ang proteksyon ng mga kasalukuyang naninirahan sa mga residential hotels.

May isang emergency ordinance na kinakailangang alukin ng ating lungsod ang mga pribadong silid sa mga hotel para sa mga naninirahan sa SRO na nagpositibo sa COVID-19. Ito ay nagsisilbing gabay sa mga naninirahan na tumawag sila kapag may katanungan tungkol sa pag-test, pangagalaga sa kalusugan, at makamit ang kinakailangang silid sa mga hotel. Ipinagbabawal ng pangalawang emergency ordinance ang anumang pagpapalayas dulot ng hindi nabayarang upa ng nangungupahan sa SRO tenants sa kalagitnaan ng moratorium at naglalaan ng COVID-19 SRO Relief Fund para mabayaran ang hindi nabayarang upa.

Noong ika-10 ng Marso, ang Department of Public health ay nag utos na dapat linisin ang mga pinagtitipunang silid at madalas hawakan at puntahan sa mga residential hotels ng mahigit isang beses kada araw o higit pa kung kinakailangan. Ang mga kailangang sundin na gabay sa paglilinis ay matatagpuan dito.


Tourist Hotel: Sa mga tumutuloy sa tourist hotels or unit sa loob ng residential hotel, hindi ito sakop ng residential eviction moratorium. Ngunit ito ay protektado ng  April 14 executive order na ipinagbabawal ang pagtanggal ng mga bisitang ibig tumuloy sa hotel sa kalagitnaan ng kasalukuyang pampubliko at pangkalusugang emergency. Kinakailangan ng mga bisita na ipagpatuloy ang pagbayad sa kanilang silid sa hotel at ipaalam sa hotel kung nag-positibo sila o nagpapakita ng sintomas ng COVID-19 o kung sila ay self-isolating or nagkakwarantine dulot ng posibilidad na na-expose sila sa COVID-19. Para sa karagdagang kaalaman, mag-click dito


Utilities: Hindi puputulin ng San Francisco Public Utilities Commission ang kuryente at tubig dahil sa hindi kayang mag-bayad sa mga serbisyong ito. Maari nilang hindi singilin ang anumang late fees sa anumang hindi nabayarang singil. Itinigil din ng Pacific Gas and Electric Company (PG&E) ang pagputol dulot ng hindi pagbayad ng mga residential at commercial customers. Mag-aalok din sila ng payment plan sa mga customers na itinukoy ang kanilang kagipitan dulot ng COVID-19.




Link sa mga tenant counseling groups at serbisyong may abogado
Link sa ibang mapapakinabangang pagkukunan ng kaalaman